BÜYÜKELÇİ AHMET AKİF OKTAY’IN DEİK-DÜNYA TÜRK İŞ KONSEYİ AVRUPA BÖLGE KOMİTESİ VTC TOPLANTISINDA YAPTIĞI KONUŞMA - 9 Mart 2021

Büyükelçi Ahmet Akif OKTAY 09.03.2021

DEİK ve Dünya Türk İş Konseyi Avrupa Bölge Komitesinin değerli yönetici ve üyelerini saygıyla selamlıyorum.

Hepinizin bildiği gibi Macaristan’la özel tarihi ve kültürel bağlara sahibiz. Yüz elli yıllık Osmanlı hakimiyetinin izlerini ülkenin her köşesinde görmek mümkün. Bunların başında Budapeşte’deki Gül Baba Türbesi geliyor. Türbe iki ülke tarafından ortaklaşa restore edilerek 2018 yılında tekrar halka açıldı.

Yine bildiğiniz gibi Kanuni Sultan Süleyman da Zigetvar seferi sırasında Macaristan’da vefat etmişti. Kaybolan mezarının yeri 6-7 yıl kadar önce bulundu.Macar Hükümeti bu mekânı da kültürel koruma alanı olarak ilan etti. Birkaç yıl içinde burada bir müze veya ziyaretçi merkezi kurulması öngörülüyor. Muhtemelen iki ülke bu projede de işbirliği yapacak.

Bugün NATO müttefikimiz olan Macaristan Birinci Dünya Savaşı’nda da müttefikimizdi. Türk ve Macar askerleri birbirlerinin topraklarını savunmak için birlikte savaştılar. Galiçya cephesinde şehit düşen 480 Mehmetçiğimizin yattığı Budapeşte’deki Türk Şehitliği bunun en önemli simgesi. Macar askerleri de Çanakkale ve diğer cephelerde bizim safımızda savaşırken hayatlarını kaybettiler. Bu yıl içinde onların anısına da Gelibolu’da bir anıt dikilecek.

Macaristan Türk dünyasıyla ilişkilerine büyük önem veriyor. Türk Konseyi’ne gözlemci olmalarını Türkiye olarak kuvvetle destekledik. Türk Konseyi’nin Avrupa’daki tek temsilciliği de 2019 yılında Budapeşte’de açıldı. Macaristan Türk Konseyi’nde oy hakkına sahip olmasa bile tüm toplantılara adeta tam üye gibi katılıyor.

Macaristan’ı ekonomik ve ticari alanda da stratejik bir ortak olarak görüyoruz. Sadece paylaştığımız tarihi ve kültürel miras açısından değil, Avrupa Birliği ve Vişegrad Dörtlüsü üyeliği, ana ulaşım arterleri üzerinde bir lojistik merkezi olarak Orta Avrupa’daki konumu, Avrupa’yla ticaretimizde bir transit ülke olması ve ihracatçılarımız için bizatihi Macaristan pazarının taşıdığı önem gibi pek çok bakımdan da, Macaristan’ı ayrı ve özel bir yere koyuyoruz.

Ekonomik ve ticari ilişkilerimiz bu anlayışa uygun biçimde son on yılda düzenli bir şekilde arttı. Bu süreçte ikili ticarette bir dönem 1 milyar dolara kadar varan açığımız da büyük ölçüde daraldı.

Öte yandan kovid salgınının olumsuz sonuçlarından bütün ülkeler gibi maalesef Macaristan da etkilendi. Doğal olarak bu durum ikili ticaretimizin büyüme trendini biraz yavaşlattı.

Ancak Macaristan’ın 2020 yılındaki bazı makro ekonomik göstergelerinin diğer pek çok ülkeye göre daha iyi olduğunu söylemek mümkün. Örneğin ekonominin küçülme oranı yüzde 5’le sınırlı kaldı, ki bu da yüzde 6,4’lük Avrupa ortalamasının altında. 2021’de ise yüzde 3 ile 5 arasında bir büyüme gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Keza enflasyon ortalaması yüzde 3,3 oldu. Buna karşılık işsizlik oranı yüzde 3,4’ten yüzde % 4’e, kamu borçlarının milli gelire oranı da yüzde 80’e çıktı.

Bu tabloya rağmen Macaristan’la ikili ticaretimiz 2020 yılında azalmadı. Belki net artış göstermedi, ancak 2019 seviyesinin altına da düşmedi ve 2,7 milyar dolar seviyesinde kaldı. Hedefimiz ise bunu 6 milyara çıkarmak. Bu rakamın henüz yarısına yaklaşmış durumdayız.

Kovid salgını dolayısıyla 2020 yılında üst düzey fiziki görüşme ve karşılıklı ziyaretler de sınırlı seviyede kaldı. 2021 yılındaki hedeflerimizden biri de budurumu telafi etmek olacak.

Nitekim Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto biri aralık biri şubat ayında olmak üzere iki kez Türkiye’ye gitti. İlgili Bakanlarımızla ayrı ayrı görüşmeler yaptı. Buna karşılık şubat ayında Milli Savunma ve Dışişleri Bakanlarımız Macaristan’a birer resmi ziyarette bulundular.

Sayın Meclis Başkanımızın da baharın sonuna doğru veya yaz başlarında Macaristan’a resmi bir ziyarette bulunması öngörülüyor. Ayrıca yılın ikinci yarısında Ticaret ve Tarım Bakanlarımızın da Budapeşte’yi ziyaretleri sözkonusu.

Bildiğiniz gibi İki ülke arasındaki en üst düzeyli ve en kapsamlı istişare ve karar mekanizması Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi. YDSK’nın beşinci toplantısı Başbakan Orban ve ilgili Macar Bakanların da katılımıyla yaz aylarında Türkiye’de yapılacak. Bunun yanısıra Antalya Diplomasi Forumu ile Türk Konseyi Zirvesi ve Göçebe Oyunları gibi ülkemizde düzenlenecek diğer etkinliklere de Macaristan’dan üst düzeyde katılım bekliyoruz. Tüm bu temasların ekonomik, ticari ve yatırım ilişkilerimize yeni bir ivme kazandıracağını ümit ediyoruz.

Bu bağlamda geçtiğimiz yıl kaydettiğimiz olumlu bir gelişmeyi de zikretmek istiyorum. Bildiğiniz gibi karayolu geçiş belgelerinin yetersizliği sorunu Avrupa’yla ticaretimizi köstekleyen önemli bir mesele durumunda. İşte bu sorunu ısrarlı girişimlerimiz sonucunda Macaristan bakımından artık çözmüş olduk. Umarız varılan bu mutabakat aynı sorunu yaşadığımız diğer ülkeler bakımından da bir emsal teşkil eder.

Benzer şekilde, uzun süredir Macaristan’da bir Türk bankasının mevcut olmaması da ikili ticaret ve yatırım ilişkilerinin gelişimi açısından bir handikap durumundaydı. Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatlarıyla bu konuda bir somut adım atıldı ve Vakıfbank ilk aşamada Budapeşte’de bir temsilcilik açmak üzere harekete geçti. Sürecin önümüzdeki haftalar içinde tamamlanmasını bekliyoruz. Tabiatıyla esas beklentimiz bu temsilciliğin en kısa zamanda tüm bankacılık hizmetlerini verecek bir şubeye dönüşmesi.

Bir başka güzel gelişme de kültürel alanda ortaya çıktı. İki ülke 2024 yılını Türkiye’de Macaristan Yılı, Macaristan’da da Türkiye yılı olarak kutlama kararı aldılar. 2024’ün özelliği iki ülke arasında diplomatik ilişkileri kuran 1923 tarihli Dostluk Antlaşmasının yürürlüğe girişinin 100. Yıldönümü olması. Bu konudaki protokol de muhtemelen YDSK sırasında imzalanacak.

Yine kaydadeğer bir başka gelişmeyi de savunma sanayii alanında yaşadık. Bu yıl Macaristan’a ilk kez Türkiye’de üretilen taktik tekerlekli zırhlı araçları ihraç etmeye başladık. Bu alanda bir Avrupa Birliği ülkesine yapılan ilk satış olması bakımından bu fevkalade önemli bir gelişme oldu. İşbirliğimizi savunma sanayiinin diğer alanlarına da yaymak istiyoruz.

Önümüzdeki dönemde savunma sanayiine ilaveten sağlık ve enerji alanlarındaki işbirliğinin de giderek ön plana çıkacağını düşünüyoruz. Geçen yıl kovid salgınıyla mücadelede iki ülke örnek bir dayanışma sergilemişlerdi. Şimdi de Türkiye’de geliştirilen kovid aşısının üçüncü faz aşamasında Macaristan’la işbirliği yapmak istiyoruz. Bununla ilgili teknik temaslar yakında başlayacak.

Sağlık alanında Macaristan’la Afrika’da da işbirliği başlattık. Birkaç yıl önce iki ülkenin doktorları Kenya’da binlerce kişiyi birlikte sağlık taramasından geçirip tedavi ettiler. İki ülke Gana’da yine birlikte bir radyoloji merkezi kuracak. Bu işbirliği ileride başka ülkelere ve başka alanlara da yayılacaktır.

Keza enerji alanında işbirliği bakımından da önemli bir potansiyel ve karşılıklı irade mevcut. Özellikle Macaristan bu konuda çok istekli. Nitekim Türk Akımı 2 projesini Macaristan da destekliyor. Macaristan ayrıca nükleer enerji alanındaki tecrübelerini de Türkiye ile paylaşmak istiyor. Ayrıca Macaristan temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına önümüzdeki dönemde daha fazla yatırım yapacak. Bu alanda da Türk şirketleri için önemli fırsatlar mevcut.

Esasen müteahhitlik hizmetleri ve yatırımların ikili ekonomik ilişkilerimizdeki ağırlığının son yıllarda giderek artmaya başladığını görüyoruz. Macar piyasasına her yıl yeni Türk firmaları girmekte. Türk müteahhitlik şirketleri bugüne kadar Macaristan’da toplam 650 milyon dolarlık 22 proje üstlendiler. Fiilen gerçekleşen Türk yatırımlarının tutarı da 600 milyon doları buluyor. Planlanan ve devam eden yatırımlarla birlikte bu rakam önümüzdeki yıllarda 3 milyar dolara ulaşmasını bekliyoruz.

Buna karşılık Türkiye’deki Macar yatırımları çok daha mütevazı düzeyde ve 100 milyon doları bile bulmuyor. Ancak son olarak kuvöz üreten bir Macar firmasının üretimini kısmen Türkiye’ye taşıma kararı almasından memnuniyet duyduk. Bu olumlu gelişmenin arkasının da gelmesini diliyoruz.

Sonuç olarak, Türk-Macar ilişkilerinin ekonomik, ticari, yatırım ve müteahhitlik gibi alanlarda uzun süredir istikrarlı bir yükseliş trendi içinde olduğunu söylemek mümkün. Kovid kısıtlamalarının tedricen hafiflemesi ve hayatın normale dönmeye başlamasıyla birlikte bu eğilimin giderek daha da güçleneceğinden kuşku duymuyorum. Biz de Büyükelçilik olarak Macaristan’la iş yapmak isteyen bütün girişimcilerimize bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da elimizden gelen tüm desteği sağlamaya devam edeceğiz.


Atatürk

Ahmet Akif Oktay Ambassador
Monday - Friday

09:30-12:30
1/1/2021 1/1/2021
3/15/2021 3/15/2021
4/2/2021 4/5/2021
5/1/2021 5/1/2021
5/13/2021 5/13/2021
5/23/2021 5/24/2021
7/20/2021 7/20/2021
8/20/2021 8/20/2021
10/23/2021 10/23/2021
10/29/2021 10/29/2021
11/1/2021 11/1/2021
12/24/2021 12/26/2021